Batterijen krijgen een tweede leven op Kennispark

ReLAB’s doorbraak in Twente

Een belangrijk probleem dat ReLAB aanpakt, is dat veel lood-zuuraccu’s veel te vroeg worden afgedankt. Deze batterijen, die veel worden gebruikt in auto’s, de industrie en noodstroomvoorzieningen, zijn zeer goed recyclebaar: tot wel 99% van de materialen kan worden teruggewonnen. Toch worden ze vaak gerecycled terwijl ze technisch gezien nog niet aan het einde van hun levensduur zijn. Veel accu’s worden omgesmolten, terwijl de problemen die ze vertonen vaak eenvoudig te herstellen zijn. Dit leidt tot onnodige verspilling, hoog energiegebruik bij het smelten en extra CO₂-uitstoot door de productie van volledig nieuwe batterijen.

Het project ReLAB kiest voor een andere benadering. In plaats van batterijen direct naar de recyclingstroom te sturen, ontwikkelt het project een praktische methode om te testen welke accu’s nog bruikbaar zijn en welke kunnen worden hersteld. Met eenvoudige diagnostische checks wordt de conditie van elke batterij beoordeeld en vervolgens worden ze ingedeeld in drie categorieën: direct inzetbaar, herstelbaar of niet geschikt voor hergebruik.

Voor de te repareren batterijen worden verschillende opknap- en hersteltechnieken toegepast. Dit omvat laadmethodes die interne afzettingen helpen verwijderen, het verversen of aanpassen van de elektrolytvloeistof en het balanceren van de afzonderlijke cellen zodat ze weer gelijkmatig functioneren. In sommige gevallen is extra aandacht nodig om alle cellen weer op hetzelfde niveau te krijgen, maar deze stappen geven de batterijen vaak een waardevolle tweede leven.

Om te laten zien dat deze aanpak ook onder praktische omstandigheden werkt, bouwde het team een demonstratiesysteem met een set herstelde batterijen. Dit systeem werd veilig opgebouwd, voorzien van monitoringsapparatuur en vervolgens getest in twee realistische situaties: ondersteuning van zonne-energieopslag bij het Advanced Manufacturing Centre van de Universiteit Twente en het leveren van elektriciteit aan een off-grid tiny house. Beide tests lieten zien dat hergebruikte batterijen betrouwbaar kunnen presteren in dagelijks gebruik.

De resultaten waren veelbelovend. Zowel laboratoriumtests als praktijktesten toonden aan dat veel batterijen succesvol kunnen worden hersteld en hergebruikt, met sterke en stabiele prestaties. Bij de inspectie van een industriële batch gebruikte accu’s bleek dat ongeveer de helft potentieel opnieuw bruikbaar of herstelbaar is. Dit vertegenwoordigt enkele honderden kilowattuur aan opslagcapaciteit die anders verloren zou gaan.

Ook de milieuwinst is duidelijk. Elke batterij die wordt hergebruikt, vermindert de noodzaak om een nieuwe te produceren, wat per batterij een geschatte CO₂-reductie van 12% tot 18% oplevert. Hergebruik vermindert daarnaast transportbewegingen en het omgaan met gevaarlijke materialen. De aanpak sluit daarmee perfect aan bij de circulaire doelstellingen van het CMSP-programma.

Naast de milieuvoordelen zijn er ook bredere praktische toepassingen. Tweedehands lood-zuuraccu’s zijn zeer geschikt voor toepassingen met een stabiel maar gematigd energieverbruik, zoals noodstroomsystemen, kleinschalige duurzame-energiesystemen of lokale net-ondersteuningsoplossingen. Omdat het systeem modulair is, kan het eenvoudig worden opgeschaald of verkleind, waardoor het flexibel en kostenefficiënt is voor bedrijven in de regio.

Riwald Recycling bereidt momenteel een volledige levenscyclusanalyse en haalbaarheidsstudie voor om te onderzoeken hoe deze aanpak verder kan worden opgeschaald naar industrieel niveau.

ReLAB laat zien dat het geven van een tweede leven aan batterijen zowel haalbaar als waardevol is. Door slimme testmethodes te combineren met eenvoudige herstelstappen kan waardevolle batterijcapaciteit worden behouden in plaats van te worden verspild. Met verdere ontwikkeling en langdurige testen kan deze aanpak bijdragen aan een lokale markt voor tweedehands energieopslag, de regionale energiebestendigheid vergroten en nieuwe kansen creëren binnen de circulaire economie in Twente.